Nowa deklaracja VAT-8 i VAT9. Ministerstwo Finansów opublikowało projekt (z dnia 12 października 2026 r.) rozporządzenia w sprawie wzorów deklaracji o podatku od towarów i usług od podmiotów innych niż zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni.
Projekt ten ma na celu uchylenie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 stycznia 2025 r. w sprawie wzorów deklaracji o podatku od towarów i usług od podmiotów innych niż zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni (Dz.U. 2025, poz. 131). Równocześnie ma on dostosować wzory deklaracji VAT-8 oraz VAT-9M do zmian jakie wprowadza do ustawy o VAT ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. 2026, poz. 1270).
Ta ostatnia ustawa likwiduje od 1 stycznia 2027 r. obowiązek zapłaty VAT w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia (WNT) środka transportu wobec podatników VAT czynnych oraz podmiotów zobowiązanych do składania deklaracji VAT-8 poprzez uchylenie przepisu art. 103 ust. 4 ustawy o VAT. W związku z tym podatek VAT z tytułu WNT środka transportu (w tym WNT nowego środka transportu) będzie rozliczany wyłącznie w deklaracji podatkowej, w deklaracji JPK_V7, VAT-8 albo VAT-10.
Do końca 2026 r. rozliczenie wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu lub innych środków transportu, od których podatek jest rozliczany zgodnie z art. 99 ust. 8, czyli w deklaracji VAT-8, jeżeli środek transportu ma być zarejestrowany na terytorium kraju lub jeżeli nie podlega rejestracji, a jest użytkowany na terytorium kraju następuje poprzez wpłatę podatku należnego od tego nabycia w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, a następnie wykazania go w poz. 11 deklaracji VAT-8 oraz w poz. 20 tej deklaracji jako „podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia środków transportu, wykazany w poz. 11, podlegający wpłacie w terminie, o którym mowa w art. 103 ust. 3, w związku z ust. 4 ustawy”. Oznacza to, że wartość wykazywana w pozycji 20 deklaracji VAT-8 obniża podatek należny podlegający wpłacie do urzędu skarbowego.
Podatnicy składający deklarację VAT-8 od 2027 r. nie będą już musieli płacić VAT od nabycia wewnątrzwspólnotowego nabycia środków transportu w terminie 14 dni od daty powstania obowiązku podatkowego, a następnie pomniejszać kwotę zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji o zapłaconą uprzednio kwotę podatku. Podatek będzie wykazywany w deklaracji i wpłacany wyłącznie na jej podstawie.
Szczególna sytuacja będzie dotyczyła tych podatników, u których obowiązek podatkowy z tytułu WNT środka transportu powstał od dnia 18 grudnia 2026 r. Powstanie obowiązku podatkowego od tej daty skutkować będzie możliwością wpłaty podatku, zgodnie z nowymi przepisami obowiązującymi od stycznia 2027 r., do dnia 25 stycznia 2027 r. w rozliczeniu za grudzień lub czwarty kwartał 2026 r. Szerzej o przyczynach takiego postępowania pisałem w artykule: WNT środka transportu w 2027 r.
Pomimo braku przepisów intertemporalnych dotyczących WNT w ustawie z dnia 4 września 2026 r. paragraf 2 ww. projektu rozporządzenia ma uzyskać następujące brzmienie: „Do rozliczeń podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.”.
Z projektowanej normy ma wynikać (jakoby), że do rozliczeń za grudzień 2026 r. lub za czwarty kwartał 2026 r. stosuje się przepisy obowiązujące w 2026 r. Po pierwsze regulacja ta jest sprzeczna z przepisami materialnoprawnymi wynikającymi z ustawy (dla transakcji WNT, dla których obowiązek podatkowy powstaje od dnia 18 grudnia 2026 r.), a więc aktu prawnego wyższego rzędu, do którego rozporządzenie musi być dostosowane, a nie odwrotnie.
Rozporządzenie nie może bowiem wbrew normom ustawowym określać terminu zapłaty podatku, czy jego wykazywania w informacji VAT-23, ale także w deklaracji VAT-8, jeżeli w terminie wpłaty podatku (od 1 stycznia 2027 r., gdy obowiązek podatkowy powstał od dnia 18 grudnia 2026 r.) brak jest już podstawy prawnej do zapłaty tego podatku.
Po drugie zgodnie z ustawą o VAT już od 1 stycznia 2027 r. brak będzie podstawy prawnej do wpłaty podatku w terminie 14 dni od daty powstania obowiązku podatkowego (uchylony zostanie art. 103 ust. 4 ustawy o VAT) i wykazania WNT w druku VAT-23 (uchylony zostanie art. 103 ust. 4 ustawy o VAT). Warto zwrócić uwagę, że obecny art. 103 ust. 3 ustawy o VAT wskazuje na termin wpłaty podatku „w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego na rachunek urzędu skarbowego”, a nie „w terminie do 14 dnia od dnia …”.
Oznacza to, że podatek należy zapłacić w tym dniu. Odmiennie kwestia wpłaty podatku jest uregulowana w art. 103 ust. 1 ustawy o VAT, gdzie unormowano o konieczności wpłaty podatku „w terminie do 25. dnia miesiąca …”, a nie w tym dniu.
I po trzecie, rozporządzeniem w sprawie deklaracji VAT-8 nie można zobowiązać podatnika do złożenia deklaracji VAT-8 z obowiązkiem wykazania zapłaconej wcześniej kwoty podatku w deklaracji z tytułu WNT, gdy obowiązek podatkowy powstał od 18 grudnia 2026 r., skoro zapłata tego podatku przypadała na dzień po 31 grudnia 2026 r., gdy brak już będzie podstawy prawnej do wpłaty podatku w terminie wynikającym z uchylonego art. 103 ust. 4 ustawy o VAT.
Tym bardziej rozporządzenie to (na razie jego projekt) nie może wpływać na obowiązki w zakresie składania przez podatników informacji VAT-23 od daty 1 stycznia 2027 r.
Mimo wszystko zmiany ustawowe powodują konieczność dostosowania wzoru deklaracji VAT-8 do nowych reguł rozliczenia, w szczególności likwidację poz. 20, w której wykazywany był podatek VAT zapłacony w terminie 14 dni z tytułu WNT środka transportu. W konsekwencji we wzorze deklaracji VAT-8 proponuje się usunięcie poz. 20 oraz dokonanie zmian dostosowawczych, będących następstwem usunięcia tej pozycji.
Dodatkowo we wzorze deklaracji VAT-8 dokonano zmian o charakterze upraszczającym i dostosowawczym, polegających na usunięciu publikatorów aktów prawnych, które nie posiadają istotnego waloru informacyjnego dla zainteresowanego i powodują, że deklaracja jest mało czytelna.
We wzorze deklaracji VAT-9M, podobnie jak w przypadku wzoru deklaracji VAT-8, dokonano zmian polegających na usunięciu publikatorów aktów prawnych i doprecyzowaniu objaśnienia dotyczącego podstawy korygowania deklaracji. Wzór deklaracji VAT-9M nie wymaga dostosowania do rozwiązań przewidzianych w ustawie z dnia 4 września 2026 r. z uwagi na to, że deklaracja ta nie jest przeznaczona do rozliczania WNT.
Projektowane nowe wzory deklaracji VAT-8 i VAT-9M zostały oparte na dotychczasowych wzorach określonych w rozporządzeniu z dnia 27 stycznia 2025 r.
Projektowane rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.
